AI-geletterdheid voor KMO's: wat de AI Act van je team vraagt
Je team werkt al met ChatGPT, Copilot of Claude, met of zonder je medeweten. De Europese AI Act vraagt daarom dat je iets doet om je mensen daar goed mee te leren omgaan. Sinds de zomer van 2026 staat die regel anders geformuleerd. Dit artikel legt uit wat er in staat, wat het in de praktijk betekent voor een KMO en hoe je het proportioneel aanpakt.
Geen juridisch advies. Dit artikel is een praktische introductie vanuit onze ervaring als integrator. De regelgeving en de manier waarop ze in België wordt toegepast, evolueren nog. Laat je situatie bij twijfel toetsen door een jurist.
In dit artikel
Het korte antwoord
Ja, ook als KMO moet je maatregelen nemen zodat de mensen die met AI werken begrijpen wat ze doen. De wet vraagt geen diploma en geen certificaat. Ze vraagt dat je nadenkt over wie welke AI-tool gebruikt, waarvoor, en dat je je team daarbij ondersteunt: met richtlijnen, uitleg en oefening.
Het meeste van wat daarvoor nodig is, doe je best toch: afspreken welke tools mogen, welke gegevens er niet in horen, en je team één dag laten oefenen met echte taken.
Wat artikel 4 zegt, en wat er in 2026 veranderde
Artikel 4 van de AI Act gaat over AI-geletterdheid. Het geldt sinds 2 februari 2025. In de oorspronkelijke tekst moesten bedrijven die AI gebruiken ervoor zorgen dat hun personeel een voldoende niveau van AI-geletterdheid had.
De Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, gepubliceerd op 24 juli en van kracht sinds 27 juli 2026) herschreef die tekst. Het verschil in het kort:
Voor de wijziging
- Je moest een voldoende niveau van AI-geletterdheid nastreven bij je personeel
- Dat klonk als een resultaat dat je moest kunnen aantonen
Sinds de wijziging
- Je moet maatregelen nemen om de AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen
- Je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen
- De Europese Commissie en de lidstaten moeten dit ondersteunen, in het bijzonder voor KMO's
De verplichting is dus niet weg. Ze is verschoven van een resultaat naar een inspanning: je moet kunnen laten zien dat je er werk van maakt, rekening houdend met de kennis van je mensen en met de manier waarop je AI gebruikt.
Geldt dit voor jouw KMO?
De regel richt zich op bedrijven die AI-systemen gebruiken, en niet alleen op wie ze ontwikkelt. Zodra je team ChatGPT, Copilot, Claude of een AI-functie in je CRM of boekhoudpakket gebruikt voor het werk, ben je een gebruiker in de zin van de AI Act. De regel maakt geen onderscheid naar bedrijfsgrootte. De invulling mag wel proportioneel zijn: een kantoor met vijf mensen doet dit anders dan een groep met vijfhonderd.
De tekst heeft het bovendien over je personeel en over andere personen die namens jou met AI werken. Denk aan een freelancer, een interimkracht of een extern bureau dat voor jou met AI-tools werkt.
Wie controleert dit in België?
Dat is nog niet volledig uitgeklaard. Volgens VRT NWS had België eind juli 2026 nog geen toezichthouder voor de AI Act formeel aangeduid. Het BIPT werd genoemd als kandidaat, maar de officiële aanduiding ontbrak nog.
Dat is geen reden om niets te doen. De verplichting bestaat ook zonder toezichthouder, en je team maakt hoe dan ook fouten als niemand uitlegt hoe de tools werken en wat er niet in hoort. Controleer de actuele stand voor je beslissingen neemt, want dit verandert nog.
Vijf stappen die je team echt vooruit helpen
Breng in kaart wie welke AI gebruikt
Maak een eenvoudig overzicht: welke tool, voor welke taak, door wie, met welke soort gegevens. Vraag ook naar privéaccounts die collega's voor het werk gebruiken. Daar zit vaak het grootste risico.
Een namiddagSpreek af wat mag en wat niet
Schrijf op één pagina op welke tools zijn toegelaten en welke gegevens er nooit in horen, zoals persoonsgegevens van klanten of patiënten. Meer daarover lees je in AI en GDPR voor KMO's.
Een halve dagLaat je team oefenen met echte taken
Uitleg alleen werkt niet. Laat mensen werken met hun eigen documenten en taken, en laat hen zien waar AI de mist ingaat en hoe je antwoorden controleert.
Eén dagWijs een aanspreekpunt aan
Iemand die vragen beantwoordt, de lijst met tools bijhoudt en nieuwe tools bekijkt voor ze in gebruik komen. In een KMO is dat vaak de zaakvoerder of de kantoorverantwoordelijke.
DoorlopendHerhaal bij nieuwe mensen en nieuwe tools
De tekst legt geen vaste frequentie op. Logische momenten zijn een nieuwe medewerker, een nieuwe tool of een nieuwe toepassing, bijvoorbeeld wanneer je een digitale collega in je CRM inzet.
Bij elke wijziging
Wat je best kan laten zien
De wet vraagt geen certificaat, maar als iemand vraagt wat je gedaan hebt, is het handig om iets in handen te hebben. Een minimale set:
| Document | Wat erin staat |
|---|---|
| Overzicht van AI-gebruik | Tool, doel, gebruikers, soort gegevens, datum van laatste nazicht |
| Interne richtlijn | Toegelaten tools, verboden gegevens, wie je aanspreekt bij vragen |
| Opleidingsregister | Wie werd opgeleid, wanneer, over welke onderwerpen |
| Aanspreekpunt | De naam van wie AI-vragen en nieuwe tools opvolgt |
Een opleiding is één manier om het derde punt in te vullen, niet de enige. Een opleiding maakt je team wel sneller vertrouwd met de tools, en het register laat zien dat het gebeurd is. Onze AI-School geeft in-company opleidingen van één dag, bij jou op kantoor: ChatGPT, Claude en Claude Code. We beloven niet dat een opleiding op zichzelf volstaat om aan de wet te voldoen. Ze is een onderdeel van je aanpak, naast de richtlijnen en het overzicht.
Wil je eerst weten waar AI in je bedrijf het meest oplevert en welke processen je best niet zomaar aan een chatvenster overlaat? Dan helpt de AI-procesaudit. Bij twijfel over welke tool past, lees je ChatGPT of Claude voor je bedrijf en AI-tools kiezen.
Naast geletterdheid: transparantie
Sinds 2 augustus 2026 gelden ook de transparantieregels van de AI Act. Volgens VRT NWS betekent dat onder meer dat klanten moeten weten dat ze met een chatbot praten, en dat AI-beelden als dusdanig moeten worden aangeduid. Wie een chatbot of voice agent inzet voor klantcontact, doet er goed aan dat van bij de start duidelijk te maken. Zo stellen wij onze digitale collega's altijd voor als AI, en kan de klant een mens vragen. Meer over de risicocategorieën en wat ze voor KMO's betekenen, lees je in AI en GDPR voor KMO's.
Veelgestelde vragen
Is AI-geletterdheid verplicht voor mijn KMO?
Ja, artikel 4 van de AI Act geldt voor bedrijven die AI-systemen gebruiken, ongeacht hun grootte. Sinds de Digital Omnibus van juli 2026 vraagt de tekst dat je maatregelen neemt om de AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen. Je moet geen bepaald niveau per persoon garanderen.
Moet ik een certificaat of diploma kunnen voorleggen?
Nee, de tekst vraagt dat niet. Het is wel nuttig om te kunnen tonen welke maatregelen je nam: een overzicht van je AI-gebruik, een interne richtlijn en een register van wie werd opgeleid.
Geldt dit ook voor freelancers en interimkrachten?
De tekst spreekt over je personeel en over andere personen die namens jou met AI werken. Wie voor jou met AI-tools werkt, hoort dus mee in je aanpak, bijvoorbeeld via dezelfde richtlijn.
Wie controleert dit in België?
Volgens VRT NWS was er eind juli 2026 nog geen toezichthouder officieel aangeduid. Controleer de actuele stand bij de FOD Economie of bij je jurist, want dit kan snel veranderen.
Ons team gebruikt alleen ChatGPT voor teksten. Moeten we dan iets doen?
Ja, maar proportioneel. Spreek af welke gegevens niet in de tool horen, gebruik zakelijke accounts in plaats van privéaccounts en laat je team één keer gericht oefenen. Dat is snel geregeld.
Hoe vaak moeten we opleiden?
De tekst geeft geen vaste frequentie. Logische momenten zijn een nieuwe medewerker, een nieuwe tool of een nieuwe toepassing van AI in je bedrijf.
Bronnen
Bespreek waar AI in jouw bedrijf iets oplevert
Een vrijblijvend gesprek van 30 minuten met Jan Schevenels. Je vertelt hoe je vandaag werkt, je hoort eerlijk waar AI zinvol is en wat een logische eerste stap is.